Fenerbahçenin Maç Yayın Haklarının Gerçek Değeri Ne olmalıdır?

eçen hafta Deloitte’in 2009 yılı Futbol Para Ligi raporu yayınlandı. Bu rapora göre Fenerbahçe 111,3 milyon Euro geliri ile 19.ncu sırada yer alarak Avrupa’nın TOP 20 klüpleri içersine girme başarısını gösterdi.

Bazı taraftar olayı sadece Top 20 ye 19.ncu sıradan girme başarısı olarak algıladı. Ama bu raporun görünmeyen rakamlarında neler var. Diğer bir ifade ile bir arkadaşımızın sözü ile “Aynanın Görünmeyen Yanında Neler Var. “

Bu rapora göre; Fenerbahçe 27,9 Milyon Euro maç günü geliri, 56,7 Milyon Euro Ticari gelir ( Fenerium, sponsorluk vb ) ve 26,7 Milyon Euro yayın geliri kazanmış.

Aynanın arkasına bakarsak ve rapordaki rakamları incelersek neleri görüyoruz.

Ticari Gelirler:

Ticari gelirleri incelediğimizde Fenerbahçe; TOP 20 takım içerisinde 10.ncu sırada yer alıyor. Arsenal, Roma, İnter, Juventus, Tottenham, Hamburg, Marsilya, Stuttgart, Manchester City, ve Newcastle United gibi Top 20 de yer alan takımları geçmiş durumdayız. Real Madrid ve Juventus’un 100 Milyon Euro üzerinde, Barselona ve Milan’ın ise 90 milyon Euro lar civarında ticari gelirleri var. Bu gelir kapsamında bizim üzerimizde yer alan Milan, O.Lyon , Schalke ile aramızda çok az ( 3-4 Milyon Euro ) gelir farkımız var. Ticari gelirlerimiz doğrudan klüp yönetimin başarısı ile doğru orantılı olarak artar veya azalır

Bu konuda yönetimin doğru yolda hızla ilerlediğini memnuniyetle görmekteyiz.

Maç gelirleri:

Maç günü gelirlerini incelediğimizde Fenerbahçe;TOP 20 takım içerisinde 13.ncü sırada yer alıyor.
Mancester City, Stuttgart, O.Marsilya, O. Lyon , Milan, Roma ve Juventus’un üzerinde yer alıyoruz.
İnter ve Schalke aramızda 4-5 milyon Euro dan az bir gelir farkımız var. Türkiye deki gelir düzeyi dikkate alındığında bu gelirleri sağlamamızın başarı olduğunu değerlendirmemiz gerekir. Üstelik stad kapasitemizi en az %82 doluluk oranı ile doldurmamıza rağmen. Stad kapasitesindeki doluluk oranını % 95 ler seviyesine çıkarttığımızda hem gelirimiz 6-7 Milyon Euro artacak hem de 10. veya 11.nci sıralamaya yükseleceğiz. Stad kapasitemiz ve bilet ücretleri artmadıkça bu kalemden ortalama 30 milyon Euro civarında gelir elde edeceğiz. Real Madrid, Barcelona ve B. Münih’in 100 milyon Euro ların çok üzerinde maç geliri elde ettiğini de hatırlatmak isterim. Maç gelirlerimiz de doğrudan yönetimizin ve takımımızın başarısı ile doğru orantılı olarak artacaktır. Ama stadımızı büyütmedikçe (ki bu şansımızda yok gibi) buradan daha fazla gelir elde edemeyiz.

Yayın gelirleri:

Yayın gelirlerini incelediğimizde,Fenerbahçe ; TOP 20 takım içerisinde sonucu sırada yer alıyor.
Bu gelirimizde neden en sonda yer alıyoruz. Bu gelirimizin % 65 i Uefa CL den gelen yayın gelirimiz.
Üstelik geçen sezon üzerimizde yer alan ve CL den herhangi bir yayın geliri elde etmeyen B.Münih, Juventus, Tottenham, Hamburg, Stuttgart , New Castle United ve Manchester City gibi takımlar var iken bu çok büyük fark nereden geliyor.

Farkın nereden geldiğini araştırınca , her takımın hem Uefa’dan, hem de ulusal lig maçlarını yayını dolayısıyla yayın geliri elde ettiğini görüyoruz. Uefa CL maçlarından gelen yayın gelirleri ; CL ne katılım, yerel ülke yayıncı kuruluşların Uefa’ya ödedikleri yayın hakkı ihale bedelleri ve CL maçlarında alınan başarıya göre değişiyor. Bu konuda söyleyecek fazla lafımız olamaz. Ancak CL nin Türkiye yayın hakkını alan Doğan grubunun diğer ülkere göre daha düşük yayın bedeli ( Yıllık 10 Milyon Euro) ödediklerini görüyoruz. Uefa’nın başarıya dayalı bir yayın geliri ödediği de gerçektir.

Yayın gelirleri açısından esas fark yaratan ise Ulusal lig yayın gelirleri kalemimde yatıyor. Ulusal lig yayın gelirlerini incelediğimiz zaman Fenerbahçe 9,4 milyon Euro ile en az gelir elde ederken sonuncu sırada yer alıyor. En yakın rakibimiz Hamburg ile Schalke bizden 3 kattan fazla, Fransız takımların ise 5 kat fazla, Premier ligte yer alan ancak CL bile katılamayan New Castle United,, Tottenham ve Mancester City gibi İngiliz takımları ise bizden 5 kat fazla ulusal yayın geliri elde ediyor. İtalyan, İspanyol ve diğer İngiliz takımların ulusal lig yayın gelirleri ise bizim yayın gelirlerimizin en az 8-10 katı civarında gerçekleşiyor.

Bizim Ulusal yayın gelirimiz ne kadar?

Türkcell Süper liginin toplam yayın geliri 2006-2007 sezonunda 79,5 milyon Euro (167 milyon TL), 2007-2008 sezonunda ise 84,7 Milyon Euro (178 Milyon TL) olarak gerçekleşmiştir.

Yayıncı kuruluş tarafından yapılan açıklamaya göre; ( Yeni TFF yönetiminin girişimleri sonucunda yapılan artışla birlikte ) bu rakamın bu sezon için 100 milyon Euro ( 210 Milyon TL ) olarak gerçekleşmesini bekliyoruz.

TFF bu gelirin bir kısmını (% 20 sini ) kendi faaliyetleri, milli maç giderleri, diğer liglere destek ve alt yapı için kendinde bırakarak geri kalan kısmını ( % 80 ) belirlediği kriterlere göre Süper Ligteki takımlara dağıtıyor.

Fenerbahçe’nin Geçen sezonki ulusal yayın gelirlerinden payına düşen pay; toplam yayın gelirin %
11 ü; rakam olarak ise 9,4 milyon Euro ( 20 Milyon TL ) civarında gerçekleşmiştir. Bu miktar Fenerbahçe’nin toplam gelirlerinin içinde sadece ve sadece % 9 u dur. 3 yıl evvel toplam 54 milyon Euro gelir elde eden Fenerbahçe ; 11 milyon Euro yayın geliri elde ediyordu. Bu ise toplam gelirimizin % 20 sine tekabül ediyordu.

Avrupa’ya göre çok komik miktarlar da ulusal lig yayın geliri kazanan başka ülke var mıdır? Bunun sorumluları kimdir?

Ulusal lig yayınlarının pazarlama hakkını Ulusoy döneminde tüm klüpler mecburen TFF ye vermiş durumdadır. Bu yetkiyi vermez isen TFF seni lige kabul etmiyor zaten. TFF en ciddi yayın ihalesini 2004 yılında Ulusoy döneminde yapmış. Ulusoy 2007 de bu yayın ihalesini çok cüzi bir artışla klüplerin onayını bile almadan 2010 yılına uzatmıştır.

Yayın gelirleri ile Süper Ligin pazarlamasında son zamanlarda ciddi çalışmalar yapıldığı gibi taraflar arasında ciddi mücadeleler hatta savaş boyutuna uzanan gelişmeler yaşanıyor.

Sonuç olarak:

Avrupa da güç olarak, ekonomik olarak ve takım olarak belirli yere gelen Fenerbahçe’nin önünü kesen gelişmeler (transfer, takımla ilglili başarızlıklar ve hatalar değerlendirme haricidir. ) sadece ve sadece Türkiye kaynaklı gelişmelerdir.

Yabancı oyuncu kısıtlamasını kendi takımları aleyhine uygulayan tek federasyon TFF dir.
Avrupa ülkelerine göre maç yayınlarını en düşük fiyata Pazarlayan ve en az yayın hakkı ödeyen de TFF dir. Alman takımları bizden 3-4 kat, Fransız takımları 5 kat, İngiliz takımları ise 6-7 kat daha fazla yayın geliri kazanıyor .

Daha somut olarak anlatmak istersek; CL yayın Pazarlamasını Uefa yapıyor. Uefa; Ülkemizin CL ne tek takımla katıldığımız yıllarda 6 maç yayını için en az 15,4 Milyon Euro, 2 takımla katıldığımız dönemlerde ise 12 maç için en az 21 milyon Euro yayın geliri ödüyor. Ancak süper ligin yayın hakkını Pazarlayan TFF ise, Fenerbahçe ye 1 sezon daki tüm maçları için ( 34 maçı için ) 9,4 Milyon Euro ödüyor. Ama Fransız ve Alman federasyonu ise her takıma ortalama 34 maç için 30-50 Milyon Euro arasında yayın geliri ödedikleri de bir gerçektir. İngiliz, İspanyol ve İtalyan liglerinin yayın gelirlerini ise söylememe bile gerek yok.

[B]Fenerbahçe süper lig deki maç yayın Pazarlama haklarından en az Alman veya Fransız takımlar kadar (30 milyon Euro ve daha fazlası ) yayın geliri sağlaması gerekirken bu rakamın 3 de birinden az bir rakam kazanması kabul edilemezdir.[/b]

Bu garabet yayın sözleşmeleri kimin zamanında yapıldığını ve kimin zamanında uzatıldığını söylemek bile istemiyorum. Her kötülüğün altında malum kişi Ulusoy var.

Aziz Yıldırım’ın hem Klüpler Birliği Vakfı hem de Fenerbahçe Spor Klübü Başkanı olarak yeni TFF ile koordineli olarak bu konuda ciddi çalışmaları var. Yayıncı kuruluşun hem klübümüze hem de başkanımza karşı tavırlarını bu çalışmalar etkilimiyor mu acaba?

Son zamanlarda hem Aziz Yıldırım’a hem de TFF yönelik saldırıların nedeni sadece maç sonuçları ve hakem hataları değildir. Konuyu bir de bu yönden değerlendirmekte fayda vardır.

Bu yıl sonunda Süper Lig maçların yayın ihalesi yapılacak. Hakkımızı almak için sonuna kadar mücadele etmemiz gerekmektedir.